Kitap Hakkında
Sosyal güvenlik konusunda neden yazmak istedim. Çünkü bu alan çok su götüren bir alandır. Bir çözüm bulsanız, başka bir yerden ama şöyle de bir şey var diye karşı çıkılabiliyor. Hiçbir şey durmuş oturmuş değil. Her şey sallantıda ve çelişkili. Tutarsızlıkların hükmettiği bu alanın, bilimsel bir tutarlılıkla derlenip toplanması gerekiyor. Hiç olmazsa yanlış da yapsak neden yaptığımızı biliriz, bir mantığı olur.Sosyal güvenlik, karlı dağ gibidir. Başı sıkışan herkes oraya sığınır. Fakat zordur, kolay öğrenilemez. Kolay hata yaparsınız. Yavaş ve dikkatli gitmelisiniz. Mevzuat takibi ve öğrenme süreci, hiç bitmez. Sürekli kendinizi eğitmek, değişikliklere uymak, bilgilerinizi pekiştirmek zorundasınız. Yoksa bu karmaşada kolayca bildiklerinizi unutursunuz.Takip edebildiğimce, elimden geldiğince; son mevzuat hükümlerini, son içtihatları, son bilimsel görüşleri nazara alarak en güncel haliyle 5510 sayılı Kanunu ve sosyal güvenlik hukukunu anlatmaya çalıştım. Hatasız kul olmazmış. Hatalarım, muhakkak olmuştur. Yazılarımı dikkate alarak daha doğru sonuçlara varmak ve sosyal güvenlik hukukunu daha da geliştirmek uygulayıcıların görevi olacaktır.Bir kitap, hiçbir zaman bitmiş sayılmaz. Her zaman ‘şunu unutmuşum’ ‘şunu açıklayamamışım’ diye düşünürsünüz. Sanırım hep böyle olacak olacak ve bir şeyler eksik kalacak. Düşünülemeyen, öngörülemeyen sorunlarla hep karşılaşacağız. Sosyal güvenlik gibi dinamik bir alanda yazmak bu riski daha da artırıyor. Pek çok şeyin değişmesi kaçınılmaz... Fakat daha da önemlisi, bir an evvel bilginin paylaşılması gereği… Yarınların ne getireceği belli değil… Bu nedenle bir an evvel yayımlamak da gerekiyor... Her kitap eksiktir ama olaylara karşı bir bakış disiplini kazandırdıkları için eksiği ile hatası ile kitaplar ufkumuzu genişletirler.

İÇİNDEKİLER
1. CİLT
HUKUKUN İÇSEL AHLÂKI ...........................................................................................1
Sekiz İlkenin Temellendirilmesi ..................................................................................2
Hukukun İçsel Ahlakının İlkeleri .................................................................................5
KANUN YAPMADA HUKUKİ GÜVENLİK İLKESİ ..........................................................10
Kanun yapma tekniği............................................................................................... 11
Kanun biçimleri ....................................................................................................... 13
İDARİ İŞLEMLERDE HUKUKİ GÜVENLİK ....................................................................15
1. Kanunilik esası .................................................................................................. 15
2. İdarenin takdir hakkı ........................................................................................ 16
3. İdarede hukuki güvenlik ilkesi .......................................................................... 19
4. İdari işlem......................................................................................................... 19
5. İdari işlemlerde sona erme............................................................................... 20
a. Sebep......................................................................................................... 21
b. Konu........................................................................................................... 22
c. Amaç.......................................................................................................... 22
6. İdari işlemlerin geri alınması ............................................................................ 23
7. Kazanılmış hak.................................................................................................. 30
8. Müesses durum................................................................................................ 30
9. Haklı Beklenti.................................................................................................... 32
YARGIDA HUKUKİ GÜVENLİK (İÇTİHAT BİRLİĞİNİN SAĞLANMASI) ................................33
1. İçtihat farklılığını gidermeye yönelik mekanizmalar......................................... 35
a. Yargıtay daireleri arasındaki içtihat farklılıkları ............................................ 35
b. İstinaf mahkemeleri arasındaki içtihat farklılığı......................................... 37
2. AİHM ve Anayasa Mahkemesinin İçtihat Farklılığı Konusundaki Yorumları........ 38
3. İçtihat Farklılıklarının değerlendirilmesi ........................................................... 39
a. İçtihat Farklılığın ‘Derin ve Süreğen’ Olması............................................... 39
b. İç Hukukta İçtihat Farklılığını Ortadan Kaldıracak Mekanizmalar .............. 41
c. Mekanizmaların Etkili İşletilmesi................................................................ 41
d. Mekanizmaların İşletilmesinin Etkileri ....................................................... 42
4. Farklı Yargı Kolu İçindeki İçtihat Farklılıkları ..................................................... 43
5. Anayasa Mahkemesinin hak ihlali kararının sübjektif ve objektif etkisi ........... 45
6. Kesin Hükme Saygı İlkesi................................................................................... 46
YORUM...................................................................................................................50
Hukuk metodolojisi.................................................................................................51
Kanunların yorumu .................................................................................................51
YORUM KURALLARININ SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA UYGULANMASI................65
Sosyal güvenlik hakkı ..............................................................................................65
Sosyal güvenlik hakkının özellikleri..........................................................................66
Yorum ....................................................................................................................66
Sosyal Sigorta İlişkisi ...............................................................................................67
Sosyal sigorta ilişkisinin dayandığı ilkeler ................................................................68
1. Kanunilik ilkesi .................................................................................................. 68
2. Eşitlik ilkesi........................................................................................................ 69
3. Teklik ilkesi........................................................................................................ 71
4. Zorunluluk ilkesi................................................................................................ 72
5. Yaygınlık ilkesi................................................................................................... 74
6. Hakkın kötüye kullanılmaması ilkesi ................................................................. 75
7. Sürdürülebilirlik ilkesi ....................................................................................... 78
8. Ölçülülük ilkesi.................................................................................................. 78
9. Sigortalı lehine yorum yapılır mı? ..................................................................... 79
SÖZLEŞMELERİN YORUMU ......................................................................................82
1. Sözleşme içeriğinin belirlenmesi....................................................................... 82
2. Taraf iradelerinin araştırılması.......................................................................... 82
3. Sözleşmenin nitelendirilmesi............................................................................ 83
4. Sözleşmenin yorumlanması .............................................................................. 83
5. Tahvil ................................................................................................................ 84
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
MADDE 1- Amaç....................................................................................................................85
MADDE 2- Kapsam................................................................................................................86
MADDE 3- Tanımlar...............................................................................................................87
İKİNCİ KISIM
Sosyal Sigorta Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigortalılara İlişkin Hükümler
MADDE 4- Sigortalı sayılanlar ............................................................................................. 103
4/a SİGORTALILARI (İşverene Bağımlı Olarak Çalışanlar)........................................ 107
A. İŞVERENE BAĞIMLI OLARAK ÇALIŞANLAR...................................................................... 107
B. 4/a SİGORTALISI SAYILAN DİĞER KİŞİLER ....................................................................... 112
I. İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıklarına veya yönetim kuruluna seçilenler. ... 112
II. Sanatçı, düşünür ve yazarlar .......................................................................... 113
III. Hizmet akdiyle çalışan yabancı uyruklu kişiler (Uluslararası SGS yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç) ... 116
IV. 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar .... 120
V. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen umumi kadınlar ........... 121
VI. Usta Öğreticiler ve kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler, kamuda 657 sayılı Kanun m.4/C kapsamında çalıştırılanlar.. 121
VII. Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programında çalışanlar.... 122
4/b SİGORTALILARI (Kendi Nam ve Hesabına Bağımsız Çalışanlar)........................ 123
Sigortalılık şartlarınının, başladığı tarihteki mevzuata tâbi olması (kazanılmış hak)........... 123
Sigortalılığa Esas Çalışmanın Fiili ve Gerçek Olması ............................................................ 124
Başka sigortalılık statüsüne tâbi olmama ........................................................................... 125
Meslek kuruluş kayıtlarındaki geçersizlik............................................................................ 125
I. KENDİ ADINA BAĞIMSIZ ÇALIŞAN ESNAFLAR ................................................. 129
1. Kendi Adına Bağımsız Çalışanların Sigortalılık Şartları ............................. 129
2. 4/b SİGORTALILIK TESBİTİ DAVASI........................................................... 150
3. Vergi borçlanması.................................................................................... 157
II. KÖY VE MAHALLE MUHTARLARI .................................................................... 157
III. ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU ÜYESİ OLAN ORTAKLARI İLE
SERMAYESİ PAYLARA BÖLÜNMÜŞ KOMANDİT ŞİRKETLERİN KOMANDİTE
ORTAKLARI, DİĞER ŞİRKETLER İLE DONATMA İŞTİRAKLERİNİN İSE TÜM
ORTAKLARI ..................................................................................................... 159
IV. 6132 SAYILI AT YARIŞLARI HAKKINDA KANUN’A TÂBİ ANTRENÖR VE JOKEYLER ..... 165
V. KENDİ ADINA BAĞIMSIZ TARIMSAL ÇALIŞMA ................................................ 165
VI. KURUM TARAFINDAN YAPILAN İSTEĞE BAĞLI SİGORTA DEĞERLENDİRMESİ.... 191
4/c- SİGORTALILARI (Kamu İdarelerinin Kadro ve Pozisyonlarında Çalışanlar) ..................195
1. Memurlar........................................................................................................ 196
2. Sözleşmeli personel ........................................................................................ 197
3. 657 sayılı DMK m.86’ya göre açıktan vekil atananlardan 4/a sigortalısı olduğu belirtilmeyenler .... 198
4. Kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu kurum veya kuruluşlarında göreve gelenler .... 199
5. Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, TBMM üyeleri, belediye başkanları, il genel meclisinin seçimle gelen üyeleri... 199
6. Kamu görevlileri tarafından kurulan sendikalarının yönetimine seçilenler..... 200
7. Askeri öğrenciler............................................................................................. 200
8. Polis akademisi öğrencileri, EGM hesabına okuyan öğrenciler, Polis Meslek Eğitim Merkezinde polislik eğitimi alan adaylar... 201
9. Jandarma ve Sahil güvenlik akademisi öğrencileri.......................................... 201
10. Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararı ile ilişiği kesilenler......................................... 201
11. Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarında
görev yapan tabip ve uzman tabiplerin 65 yaşından sonra geçen çalışmaları..... 202
12. Öğretim üyelerinin çalışmaları........................................................................ 203
13. Emekli aylığı almakta iken belirli görevlere seçilen ve atananlar ................... 203
BAZI ÖZELLİKLİ ÇALIŞMA BİÇİMLERİ
I. KAMU KURUMLARINDA ÇALIŞMA .................................................................. 205
1. 657 sayılı Kanuna göre sözleşmeli personel olarak çalışma durumunun tespitinde idari yargı görevlidir.... 205
2. Kamuda işçi statüsünde kadrolu veya geçici çalışma............................... 206
II. GEMİLERDE ÇALIŞMA...................................................................................... 223
III. TİCARİ TAKSİ/DOLMUŞ/OTOBÜS ÇALIŞMALARI.............................................. 230
IV. TARIM/ORMAN İŞLERİNDE ÇALIŞMA.............................................................. 233
V. VAHİDİ FİYAT USULÜ İLE ORMAN İDARESİ TARAFINDAN, İŞ GÖRDÜRME ..... 236
VI. GİDER PUSULASI İLE İŞ GÖRDÜRME ............................................................... 240
VII. ESNEK ÇALIŞMA MODELLERİ .......................................................................... 243
Hizmet akdi............................................................................................................ 247
Hizmet akdinin unsurları ....................................................................................... 247
1. İş görme ................................................................................................... 248
2. Ücret ........................................................................................................ 248
3. Bağımlılık.................................................................................................. 249
A. TELE ÇALIŞMA.......................................................................................... 251
1. CROWDWORKİNG ÇALIŞMA MODELİ ............................................... 252
a. Crowdworking çalışma türleri .................................................... 253
b. Crowdworking çalışma modelinin yararları ve sakıncaları ......... 255
c. Crowdworking yapılanma .......................................................... 256
d. Hukuki sorunlar.......................................................................... 256
2. FREELANCE ÇALIŞMA MODELİ .......................................................... 264
B. UZAKTAN (EVDE) ÇALIŞMA ..................................................................... 268
1. İşverene Bağımlı Olarak Uzaktan Çalışma......................................... 268
a. Kavram ....................................................................................... 269
b. Uzaktan çalışma hizmet sözleşmesinin kurulması ..................... 269
c. Uzaktan çalışma hizmet sözleşmesinin unsurları ....................... 272
2. Kendi Adına Evde El Sanatları Çalışması (El Halısı Dokuma) ............. 274
C. ÇAĞRI USULÜ ÇALIŞMA........................................................................... 276
1. İNVENT ÇALIŞMA .............................................................................. 280
2. AĞ PAZARLAMA YÖNTEMİYLE ÇALIŞMA........................................... 281
VIII. BİRDEN FAZLA İŞYERİNDE ÇALIŞMA ............................................................... 287
IX. DERNEK, KOOPERATİF VE VAKIFLARDA ÇALIŞMA .......................................... 288
X. VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE ÇALIŞAN ÖĞRETİM ÜYELERİNİN HİZMET
AKDİ KAPSAMINDA ÇALIŞTIKLARI................................................................... 291
XI. KAPICILIK HİZMETİNDE ÇALIŞMA ................................................................... 295
1. Kısmi / tam zamanlı çalışma .................................................................... 295
2. Kapıcılar hizmetlerini, aile fertleriyle birlikte yürütebilirler..................... 296
3. Kapıcının çalışmayıp gerçekte eşinin çalışması........................................ 297
XII. ORTAK OLMADIĞI, ŞİRKETE DIŞARIDAN MÜDÜR ATANMAK SURETİYLE ÇALIŞMA ... 298
XIII. PİYASA HAMALI OLARAK ÇALIŞMA................................................................. 301
MADDE 5- Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar ................................................ 304
A. Tutuklu/Hükümlülerin Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevlerinde Çalışmaları ........ 306
B. Çırak/Aday Çırak, İşletmelerde Mesleki Eğitim Gören Öğrenciler, Staja
Tabi Tutulanlar ve 2547 Sayılı Kanuna Göre Çalışan Öğrenciler..................... 307
C. Harp Malullüğü veya Vazife Malullüğü Aylığı Alırken Çalışanlar .................... 312
D. Mülga (17.4.2008 – 5754/m.3)....................................................................... 315
E. İŞKUR Tarafından Düzenlenen Meslek Edindirme, Geliştirme, Değiştirme Eğitimine Katılan Kursiyerler ..... 315
F. Mülga (17.4.2008 – 5754/m.3)....................................................................... 317
G. Türkiye ile SGS Olmayan Ülkelere, İşverenlerce İşçi Götürülmesi.................. 317
1. Sözleşmesiz ülkelere çalışmak için götürülen Türk işçilerin isteğe bağlı 4/a sigortalılığı.... 321
2. Sözleşmesiz ülkelere çalışmak için götürülen Türk işçilerin bu süreleri 3201 sayılı Kanuna göre borçlanmaları.... 322
MADDE 6- Sigortalı sayılmayanlar.......................................................................................327
a. İşverenin Ücretsiz Çalışan Eşi.......................................................................... 329
b. Aynı Konut İçinde Yapılan İşlerde Çalışan Hısımlar ......................................... 330
c. Ev hizmetinde çalışanlar ................................................................................. 332
d. Askerlik hizmetini er/erbaş olarak yapanlar ile yedek subay okulu öğrencileri.. 335
e. Yabancı ülkede kurulu kuruluş tarafından Türkiye’ye geçici olarak çalışmaya gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tâbi olduğunu belgeleyenler .... 336
f. Yüksek okullarda eğitim döneminde yapılan tatbiki yapım ve üretim işleri ........... 338
g. Sağlık kuruluşlarında işe alıştırılan hasta veya engelliler ................................ 339
h. 4/b ve 4/c Sigortalıları için 18 yaşından küçük olanlar ................................... 339
ı. Tarım işlerinde süreksiz çalışanlar ve kendi adına bağımsız tarım faaliyette bulunanların aylık geliri düşük olanlar.... 339
j. Mülga (17/4/2008-5754/4 md.) ..................................................................... 341
k. Gelir düşüklüğü nedeniyle 4/b sigortalılığından muafiyet.............................. 341
l. Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde çalışanlar.......................................... 341
m. Sürekli olmayan gençlik ve spor faaliyetinde çalışma..................................... 341
n. Yaşlılık aylığı almakta iken 4/b kapsamında çalışanlar.................................... 342
o. Talepleri doğrultusunda 5434 sayılı Kanun kapsamına alınanlar.................... 343
ö. Ücretsiz izin alan 4/c sigortalılar..................................................................... 343
MADDE 7- Sigortalılığın başlangıcı.......................................................................................344
MADDE 8- Sigortalı bildirimi ve tescili .................................................................................348
I. 4/a SİGORTALILARININ İŞVEREN TARAFINDAN BİLDİRİMİ.............................. 350
II. 4/a SİGORTALILARININ KENDİLERİNİ BİLDİRMESİ........................................... 353
III. 4/b SİGORTALILARININ BİLDİRİMİ................................................................... 353
III. 4/c SİGORTALILARININ BİLDİRİMİ................................................................... 355
IV. KAMU KURUMU VE BANKALARIN İHBAR YÜKÜMLÜLÜĞÜ............................. 355
V. BİLDİRİMİN MALİ TATİL DÖNEMİNE RASTLAMASI.......................................... 355
VI. KURUMCA RESEN İŞE GİRİŞ BELGESİ DÜZENLENMESİ .................................... 356
MADDE 9- Sigortalılığın sona ermesi...................................................................................357
MADDE 10- Sigortalıların işleri nedeniyle geçici olarak yurt dışında bulunmaları...............376
İKİNCİ BÖLÜM
İşyerleri ve İşverenlere İlişkin Hükümler
MADDE 11- İşyeri, işyerinin bildirilmesi, devri, intikali ve nakli .......................................... 381
I. İŞYERİ TANIMI VE KAPSAMI............................................................................ 382
II. İŞYERİNİN KURUMA BİLDİRİLMESİ.................................................................. 383
1. İşyerinin bildirilmesi ve tescil................................................................... 383
2. Şirket kuruluşu sırasında ticaret siciline bildirimin yeterli olması............ 385
3. Kamu kurum ve kuruluşlarının bildirimi üzerine tescil ............................ 385
4. İşyerinin tehlike (NACE) kodu .................................................................. 387
III. İŞVERENİN ADRESİNİ DEĞİŞTİRMESİ, DEVİR, İNTİKAL, NEVİ DEĞİŞİKLİĞİ
HALİNDE BİLDİRİM.......................................................................................... 388
IV. ALT İŞVERENİN BİLDİRİMİ............................................................................... 389
V. İŞVERENİN KURUMCA RESEN TESCİLİ............................................................. 389
VI. TESCİL İŞLEMİNİN İPTALİ ................................................................................ 390
VII. İŞYERİ BİLDİRİMİ YAPILMAMASININ CEZAİ YAPTIRIMI ................................... 390
MADDE 12- İşveren, işveren vekili, geçici iş ilişkisi kurulan işveren ve alt işveren.............. 391
I. İŞVEREN.......................................................................................................... 392
II. İŞVEREN VEKİLİ ............................................................................................... 398
III. MALİ MÜŞAVİR VE MUHASEBECİLERİN SORUMLULUĞU ............................... 400
IV. GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİNDE SORUMLULUK .............................................................. 402
V. ASIL İŞVERENLİK.............................................................................................. 408
VI. KAMUDA ALT İŞVERENLİK............................................................................... 413
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hizmet Akdiyle veya Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalıların Tabi Olduğu Kısa Vadeli Sigorta Hükümleri
MADDE 13- İş kazasının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması.......................................... 417
I. TANIM ............................................................................................................ 418
II. İŞ KAZASI HALLERİ .......................................................................................... 420
III. BEDENSEL VEYA RUHSAL ZARAR .................................................................... 423
IV. UZAKTAN ÇALIŞMADA İŞ KAZASI.................................................................... 425
V. İŞYERİ EĞLENCESİNDE KAZA ........................................................................... 426
VI. 4/b SİGORTALISININ İŞ KAZASI ....................................................................... 428
VII. İŞ KAZASININ BİLDİRİMİ.................................................................................. 429
1. 4/a sigortalısının iş kazası ........................................................................ 429
2. 4/b sigortalısının iş kazası ........................................................................ 429
3. İş kazası bildiriminin Kurum tarafından denetimi.................................... 430
4. İş kazası tespit komisyonu........................................................................ 431
VIII. İŞ KAZASI TESPİTİ DAVASI ............................................................................... 431
MADDE 14- Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması..............................437
I. TANIM............................................................................................................. 438
A. MESLEK HASTALIĞI NEDENLERİ ............................................................... 440
B. MESLEK HASTALIĞI TANISI ....................................................................... 442
C. MESLEK HASTALIĞINDAN KORUNMA ...................................................... 443
a. Risklerden korunma .......................................................................... 443
b. Kişisel koruyucu donanım kullanılması.............................................. 443
c. Sağlık kontrolleri................................................................................ 444
d. İş güvenliği eğitimi............................................................................. 444
II. MESLEK HASTALIĞININ TESPİTİ....................................................................... 444
III. MESLEK HASTALIĞININ BİLDİRİMİ .................................................................. 454
MADDE 15- Hastalık ve analık hali ......................................................................................455
MADDE 16- İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar ..457
I. İş kazası/meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar ............................... 458
II. Hastalık/analık sigortasından sağlanan haklar................................................ 459
MADDE 17- Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç ..........................................460
MADDE 18- Geçici iş göremezlik ödeneği............................................................................464
I. Geçici iş göremezlik ödeneğinin koşulları ....................................................... 467
II. Miktarı ............................................................................................................ 468
MADDE 19- Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali...470
I. Tanım .............................................................................................................. 471
II. Meslekte kazanma gücü kaybı........................................................................ 472
1. Meslekte kazanma gücü kaybının tesbiti ................................................. 472
2. MKGK oranına itiraz ................................................................................. 473
3. MKGK’nın kontrole tâbi tutulması ........................................................... 474
a. MKGK oranının düzeltilmesi şeklinde gelir başlangıcından itibaren değişiklik ... 474
b. MKGK oranında sonradan değişme olması ....................................... 474
aa. İş göremezlik oranının başlangıç tarihi itibariyle
düzeltilerek belirlenmesi ........................................................... 474
bb. İş göremezlik oranında düşme .................................................. 475
cc. İş göremezlik oranında artış ...................................................... 476
dd. Gelir/aylık birleşmesi ile gelirin yarıya düşmesi ........................ 476
ee. Fiili ödeme halinde izlenecek yöntem ....................................... 477
ff. Sigortalının birden fazla iş kazası/meslek hastalığına maruz kalması .. 478
gg. Gelir/aylık birleşmesi ................................................................ 478
III. Sürekli iş göremezlik gelirinin hesaplanması.................................................. 480
IV. Ödeme koşulları ............................................................................................. 482
V. Prosedür ......................................................................................................... 483
1. Yaralanmalı iş kazalarında gelir bağlama süreci ...................................... 483
2. Ölümlü iş kazalarında gelir bağlama süreci ............................................. 484
VI. Zamanaşımı .................................................................................................... 484
MADDE 20- Hak sahiplerine gelir bağlanması, evlenme ve cenaze ödenekleri.................. 491
I. Ölüm geliri ...................................................................................................... 492
1. Sigortalının ölümü halinde....................................................................... 492
2. Sigortalının %50’den fazla MKGK’na uğraması........................................ 492
3. Sigortalının %50’den az MKGK’na maruz kalması ve iş kazası/meslek hastalığı ile ölüm arasında illiyetin olmaması.... 493
4. Kanun boşluğu: %50’den az iş göremezlik ve ölümle iş kazası/meslek hastalığı arasında illiyetin olması (SSİY m.42) ..494
II. Evlenme ödeneği............................................................................................ 495
III. Cenaze ödeneği .............................................................................................. 495
MADDE 21- İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu ..... 496
I. İŞVERENİN İŞ KAZASI / MESLEK HASTALIĞI SİGORTASINDAN SORUMLULUĞU.......... 498
A. MADDİ OLAYIN TESPİTİ............................................................................ 510
B. İLİŞKİLERİN BELİRLENMESİ....................................................................... 515
C. İLLİYET BAĞI............................................................................................. 528
D. KUSUR ORANI .......................................................................................... 535
E. BAZI ÖZEL KAZA HALLERİ ......................................................................... 542
1. TRAFİK-İŞ KAZASI............................................................................... 542
2. YÜKSEKTE ÇALIŞMA .......................................................................... 547
3. YAPI İŞLERİNDE ÇALIŞMA.................................................................. 552
4. MADEN İŞYERLERİNDE ÇALIŞMA....................................................... 555
5. ACİL DURUM HALİNDE İŞ GÜVENLİĞİ ............................................... 558
6. İşyerinde kalp krizi ............................................................................ 564
F. GERÇEK ZARARIN BELİRLENMESİ ............................................................ 565
1. Gerçek zarar hesabında kullanılacak hayat tablosu (TRH2010)........ 565
2. Gerçek zarar hesabı .......................................................................... 566
3. Gelirin yansıma oranı ........................................................................ 575
G. TEDAVİ GİDERLERİ.................................................................................... 579
H. RÜCU DAVALARINDA İSPAT YÜKÜ ........................................................... 580
II. İŞVERENİN İŞ KAZASINI SÜRESİNDE BİLDİRMEMESİ NEDENİYLE SORUMLULUĞU .... 580
III. İŞVERENİN, SİGORTALIYI BÜNYESİNE UYGUN OLMAYAN İŞTE
ÇALIŞTIRMASI NEDENİYLE SORUMLULUĞU.................................................... 581
IV. İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASI ................................................................ 582
V. İŞ KAZASI / MESLEK HASTALIĞI / HASTALIĞIN OLUŞUMUNDA KUSURLU
ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN SORUMLULUĞU.................................................................. 584
VI. ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE RÜCU EDİLEMEYEN HÂLLER .............................................. 593
VII. İŞVEREN VE ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN TESELSÜL SORUMLULUĞU........................... 599
VIII. ZAMANAŞIMI (Bkz m.93) ................................................................................ 610
MADDE 22- Sigortalının kendisinden kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması, iş göremezliğinin artması....611
I. Sigortalının kusurlu hareketleri ile tedavi süresinin uzaması/iş göremezliğin artması ... 612
II. 4/b sigortalısının iş kazasını süresinde bildirmemesi...................................... 615
MADDE 23- Süresinde bildirilmeyen sigortalılıktan doğan sorumluluk ..............................616
I. Bildirimsiz sigortalıya yapılacak yardımlar...................................................... 616
II. İşverenin sorumluluğu .................................................................................... 616
a. İşverenin sorumluluk miktarı ................................................................... 618
b. İç rücu ...................................................................................................... 619
III. 4/b sigortalısının bildirimsiz çalışması ............................................................ 621
MADDE 24- Kısa vadeli sigorta kollarında dikkate alınmayan süreler.................................622
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uzun Vadeli Sigorta Hükümleri
MADDE 25- Malûl sayılma...................................................................................................623
I. KİMLERİN MALUL SAYILACAĞI........................................................................ 625
1. 4/a ve 4/b Sigortalıları için malul sayılma ................................................ 625
a. Sağlık Kurulu Raporunun alınması..................................................... 626
b. Sağlık Kurulu raporlarının kurum sağlık kurulunda değerlendirilmesi ....... 627
c. Kurum sağlık kurulunun kararının tebliği.......................................... 629
d. Yüksek Sağlık Kurulunca yapılacak değerlendirme............................ 629
2. 4/c Sigortalıları için malul sayılma............................................................ 630
II. SİGORTALININ ÇALIŞMAYA BAŞLAMADAN ÖNCE MALUL OLMASI................. 633
III. TALİM / MANEVRA / SEFERBERLİK / HARP NEDENİYLE SİLAH ALTINA
ALINANLARIN ELVERİŞLİ OLMADIĞININ BELİRLENMESİ ................................. 634
IV. 4/c SİGORTALISININ MALULİYETİ VE BAŞKA GÖREVE NAKLİ.......................... 634
V. 4/c SİGORTALISININ İYİLEŞMESİ VE 1 YIL İÇİNDE YENİDEN NÜKSETMESİ....... 635
VI. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ ............................................................................. 635
MADDE 26- Malûllük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları...................... 642
I. MALULLÜK SİGORTASINDAN SAĞLANAN HAKLAR ......................................... 642
II. MALULLÜK AYLIĞINDAN YARARLANMA ŞARTLARI ........................................ 643
1. Sigortalının 25’nci maddeye göre malul sayılması................................... 643
2. Sigortalılık süresi ve prim gün sayısı ........................................................ 643
a. En az 10 yıl sigortalılık ve toplam 1800 prim günü............................ 643
b. Başkasının bakımına muhtaç derece malullük halinde 1800 prim günü.... 644
c. 4/b sigortalıları için prim borcunun bulunmaması............................ 645
3. İşten ayrılma veya işyerini kapatma ........................................................ 645
4. Yazılı istek ................................................................................................ 645
MADDE 27- Malûllük aylığının hesaplanması, başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması .... 646
I. MALULLÜK AYLIĞININ HESAP YÖNTEMİ......................................................... 647
1. 5510 sayılı Kanun ile getirilen sistem....................................................... 648
a. Sigortalının yıllık prime esas kazançlarının belirlenmesi................... 648
b. Ortalama günlük kazanç hesabına ilişkin formülde yer alan prim
ödeme gün sayısına dahil edilmemesi gereken süreler .................... 649
c. Aylık bağlama oranı (ABO) ................................................................ 649
d. Aylık hesabı ....................................................................................... 650
e. Malullük aylığı................................................................................... 650
f. Aylıklara artış oranlarının uygulanması............................................. 650
2. 2008/Ekim öncesinde sigortalı olanlar için karma sistem....................... 650
a. 4/a sigortalıları için karma sistem..................................................... 651
b. 4/b sigortalıları için karma sistem..................................................... 653
II. MALULLÜK AYLIĞININ BAŞLANGICI ................................................................ 654
III. MALULİYET AYLIĞININ KESİLMESİ .................................................................. 656
IV. MALULLÜK AYLIĞININ YENİDEN BAĞLANMASI .............................................. 660
1. 4/a sigortalıları için .................................................................................. 660
2. 4/b sigortalıları için.................................................................................. 660
MADDE 28- Yaşlılık sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları......................... 663
I. YAŞLILIK SİGORTASINDAN SAĞLANAN HAKLAR ............................................. 665
II. YAŞLILIK AYLIĞI ŞARTLARI............................................................................... 666
A. YAŞ ........................................................................................................... 666
B. SİGORTALILIK SÜRESİ VE PRİM GÜN ŞARTLARI ........................................ 667
1. Sigortalılık başlangıcı 8.9.1999’dan önce olanlar .............................. 667
a. 4/a sigortalıları için.................................................................... 668
b. 4/b sigortalıları için.................................................................... 671
c. EYT’liler için ............................................................................... 673
2. Sigortalılık başlangıcı 8.9.1999 – 1.5.2008 tarihleri arasında olanlar ... 674
a. 4/a sigortalıları için.................................................................... 674
b. 4/b sigortalıları için.................................................................... 674
3. 5510 SAYILI KANUNA GÖRE TAM AYLIK KOŞULLARI ......................... 675
4. 5510 SAYILI KANUNA GÖRE KISMİ AYLIK KOŞULLARI........................ 676
5. MALUL OLARAK İŞE BAŞLAYANLAR İÇİN KOLAYLAŞTIRILMIŞ
YAŞLILIK AYLIĞI.................................................................................. 676
6. ÇALIŞMA GÜCÜ KAYIP ORANI %40 – 59 ARASINDA OLANLAR İÇİN KOLAYLAŞTIRILMIŞ YAŞLILIK AYLIĞI.. 677
a. Çalışma gücü kaybı %40-59 olanlar için..................................... 677
b. Çalışma gücü %40 üzerinde olanlar için kademeli geçiş............ 678
7. BAKANLIKÇA TESPİT EDİLEN MADEN İŞYERLERİNDE YER ALTI
İŞLERİNDE ÇALIŞANLAR İÇİN KOLAYLAŞTIRILMIŞ YAŞLILIK AYLIĞI..... 683
a. Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde 1.10.2008 öncesi çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları .. 683
b. Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde 1.10.2008 sonrası çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları..... 684
8. ERKEN YAŞLANMA NEDENİYLE KOLAYLAŞTIRILMIŞ YAŞLILIK AYLIĞI .......... 685
9. BAKIMA MUHTAÇ AĞIR ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN KADIN SİGORTALILAR İÇİN KOLAYLAŞTIRILMIŞ YAŞLILIK AYLIĞI..... 686
III. KURUMA BAŞVURU ........................................................................................ 688
IV. 4/b SİGORTALILARI İÇİN HİÇ BİR PRİM BORCUNUN BULUNMAMASI............. 692
V. GÜVENLİK KORUCULARI ................................................................................. 693
VI. ÇİFT YAŞLILIK AYLIĞI ....................................................................................... 693
MADDE 29- Yaşlılık aylığının hesaplanması.........................................................................704
MADDE 30- Yaşlılık aylığının başlangıcı ve kesilmesi ..........................................................713
I. YAŞLILIK AYLIĞININ AYLIK TALEP TARİHİNİ TAKİP EDEN AYBAŞINDAN BAŞLAMASI ... 715
II. GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ ALINMASI HALİNDE SONA ERDİĞİ TARİHİ TAKİP EDEN AYBAŞINDAN BAŞLAMASI .. 718
III. YAŞLILIK AYLIĞININ KESİLMESİ ....................................................................... 719
1. Çalışma nedeniyle kesilme....................................................................... 719
2. Yabancı ülke mevzuatı kapsamında çalışma............................................ 721
3. 5335 sayılı Kanunda düzenlenen aylık kesme sebepleri.......................... 721
4. Çalışmanın fiili olması .............................................................................. 729
a. Aylık Bağlandıktan Sonra, 4/b Prim Borcunun Çıkması..................... 731
b. 4/a’dan aylık bağlandıktan sonra eklenen Bağ-Kur sürelerinin aylığa etkisi . 734
c. Aylık bağlandıktan sonra prim günlerinin eksik olduğunun farkedilmesi .... 737
MADDE 31- Yaşlılık toptan ödemesi ve ihya....................................................................... 744
I. Toptan ödeme ................................................................................................ 744
II. Yaşlılık toptan ödemesinin ihyası ................................................................... 747
III. Malullük aylığı iptal olanların toptan ödeme durumu.................................... 747
MADDE 32 – Ölüm sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları ......................... 748
I. Ölüm sigortasından sağlanan haklar .............................................................. 749
II. Ölüm aylığı koşulları ....................................................................................... 749
1. Sigortalının ölümü ................................................................................... 749
2. Yasada belirtilen nitelikte sigortalılık süresi ............................................ 750
III. ÖZEL KOŞULLARA TÂBİ (KOLAYLAŞTIRILMIŞ) ÖLÜM AYLIĞI ........................... 756
1. Depremde ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı ....................... 756
2. Maden kazalarında ölen sigortalının hak sahiplerine ve ölüm aylığı ....... 758
3. Terör olaylarını bertaraf edilmesini sağlarken ölen sivillerin hak sahiplerine kolaylaştırılmış ölüm aylığı... 759
MADDE 33- Ölüm sigortasından bağlanacak aylığın hesaplanması.................................... 761
I. Ölüm aylığının hesabı ..................................................................................... 762
II. Ölüm aylığında alt sınır kontrolü .................................................................... 763
MADDE 34- Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması................................................ 764
I. ÖLÜM SİGORTASINDAN YARARLANACAK KİŞİLER.......................................... 765
1. Eş ............................................................................................................. 767
2. Çocuklar................................................................................................... 770
3. Ana/baba ................................................................................................. 775
Hak sahiplerinin aylıklarının başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması......................... 777
MADDE 35- ......................................................................................................................... 777
I. ÖLÜM AYLIĞININ BAŞLANGICI VE KESİLMESİ ................................................. 778
1. Ölüm aylığının başlangıcı ......................................................................... 778
2. Ölüm aylığının kesilmesi .......................................................................... 778
a. Eşler için aylık kesme......................................................................... 778
b. Erkek çocuklar için aylık kesme ......................................................... 779
c. Kız çocukları için aylık kesme............................................................. 780
e. Ana/baba yönünden aylık kesme ...................................................... 784
II. ÖLÜM AYLIĞININ YENİDEN BAĞLANMASI ...................................................... 788
III. ÇİFT ÖLÜM AYLIĞI OLMAZ .............................................................................. 793
Ölüme bağlı toptan ödeme ve ihya.....................................................................................798
MADDE 36-..........................................................................................................................798
1. Sigortalıya İlişkin Koşullar ............................................................................... 799
2. Hak sahiplerine İlişkin Koşullar ....................................................................... 799
3. Hak sahiplerine Paylaştırılması ....................................................................... 800
4. İhya ................................................................................................................. 801
5. Zamanaşımı..................................................................................................... 801
Evlenme ve cenaze ödeneği ................................................................................................803
MADDE 37-..........................................................................................................................803
I. EVLENME ÖDENEĞİ ........................................................................................ 804
II. CENAZE ÖDENEĞİ ........................................................................................... 805
Uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresi....................................................806
MADDE 38-..........................................................................................................................806
1. Sigortalılık süresi............................................................................................. 807
2. Sigortalılık süresinin başlangıcı ....................................................................... 807
3. Sigortalılık süresinin sonu ............................................................................... 810
4. Sigortalılık süresi miktarı................................................................................. 810
Uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin sorumluluğu ..................................811
MADDE 39-..........................................................................................................................811
I. SORUMLULUK KOŞULLARI .............................................................................. 812
1. Üçüncü kişinin kasti eylemi...................................................................... 812
2. Haksız tahrik............................................................................................. 815
3. Kamu görevlilerinin sorumluluğu............................................................. 818
II. 5434 SAYILI KANUN M.129 UYARINCA RÜCU ................................................. 818
MADDE 40- Fiilî hizmet süresi zammı..................................................................................826
I. FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI DEĞERLENDİRİLMESİ......................................... 832
II. FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI HALLERİ............................................................. 837
III. FİİLİ HİZMET ZAMMI SÜRESİNDEN YARARLANMA (4.fıkra) ............................ 862
IV. FİİLİ HİZMET SÜRESİNİN YAŞA ETKİSİ.............................................................. 863
V. GEÇİCİ 7’NCİ MADDE ...................................................................................... 866
MADDE 41- Sigortalıların borçlanabileceği süreler..............................................................872
5510 SAYILI KANUNA GÖRE BORÇLANMA
I. BORÇLANILABİLECEK SÜRELER ....................................................................... 874
1. BORÇLANMA HALLERİ.............................................................................. 875
A. Kanunlar gereği alınan ücretsiz doğum/analık izinleri ile sigortalı kadının doğumdan sonraki sigortasız geçen 2 yıllık süre .... 875
B. Askerlik süresi ................................................................................... 876
C. 4/c sigortalılarının personel mevzuatına göre aylıksız izin süreleri ........... 878
D. Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya yurt dışında geçirdikleri öğrenim süreleri............... 878
E. Sigortalı olmaksızın geçen avukatlık staj süresi ................................ 879
F. Sigortalı iken tutuklu veya gözaltında geçen süreler (beraat şartıyla borçlanılabilir) ........... 879
G. Grev ve lokavt süreleri borçlanılabilir. .............................................. 880
H. Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri...................................... 880
I. Seçimlere katılmak için istifa eden kamu görevlilerinin açıkta kaldıkları süreler borçlanılabilir........ 880
İ. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanların bakiye süreleri borçlanması ..... 881
J. 1416 sayılı Kanuna göre yurt dışında geçen öğrenim süreleri .......... 882
K. Yüksek okul veya fakültede kendi adına okuyanların sonradan subay nasbedilerek TSK, JGK, MSB veya Sahil GK yahut Emniyet
Genel Müdürlüğünde çalışmaları halinde eğitim süreleri (m.46/2-3).......... 882
L. 4/c sigortalılarının doğum veya evlat edinme nedeniyle yarı zamanlı çalışma sürelerinin borçlanılması (Ek m.11) ..... 882
M. Fakülte veya yüksek okullarda kendi adına okuduktan sonra Türk Silahlı Kuvvetleri veya Emniyet Genel Müdürlüğüne
geçenlerin eğitim süreleri ................................................................. 883
N. Disiplin cezası ile memuriyeti sona erenlerin 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra 6 ay içinde başvurmaları
halinde disiplin cezası nedeniyle çalışmadan geçen süreleri borçlanmaları................. 883
O. MEB’da ders saati karşılığı çalışanların, ayda 30 günden eksik sürelerini borçlanmaları (Geçici m.31)....... 883
Ö. 1402 sayılı Kanun uyarınca 12.9.1980 sonrasında tutuklanananlar (Geçici m.36) .............. 884
P. Yurt dışında geçen eğitim süreleri (Geçiçi m.43) .............................. 884
R. 1999 ile 2005 arasında disiplin cezası ile uzaklaştırılanlar (Geçici m.44 ve 51) ....... 884
2. BORÇLANMA TALEBİ ................................................................................ 885
3. BORÇLANILAN SÜRENİN HİZMET OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ............. 885
4. BORÇLANMADAN VAZGEÇME.................................................................. 887
3201 SAYILI KANUNA GÖRE BORÇLANMA
I. YURTDIŞI HİZMET BORÇLANMASINDA TARİHİ GELİŞİM ................................. 888
II. SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ ........................... 890
III. 2147 SAYILI KANUN ........................................................................................ 890
1. Kanunun ilk haline göre yararlanma şartları ............................................ 891
i. Kanunun yürürlüğünden önce yurda dönmüş olanlar ...................... 891
ii. Kanunun yürürlüğünden sonra yurda dönenler................................ 891
iii. Kanunun yürürlük tarihinde yurt dışında çalışmakta olanlar ............ 891
2. 2147 sayılı Kanunun yargı kararlarıyla genişletilmesi .............................. 892
IV. 3201 SAYILI KANUN ........................................................................................ 892
V. 3201 SAYILI KANUNUN İNCELENMESİ ............................................................ 893
1. Türk vatandaşı iken yurt dışında geçen çalışmalar................................... 894
2. Bulgaristan’dan zorunlu göçe maruz kalarak Türkiye’ye gelenler için istisna ...... 897
3. 18 yaşından sonra yurt dışında geçen sigortalı süreler............................ 899
4. Yurt dışında geçen borçlanılabilecek süreler (çalışma süresi, çalışma sayılan süre, işsizlik süresi, ev kadınlığı süresi)..... 900
a. Sigortalılık süreleri............................................................................. 900
b. Bir yıla kadar işsizlik süreleri.............................................................. 902
c. Yurt dışında ev kadını olarak geçirilen süreler................................... 902
5. Sosyal güvenlik kurumlarına prim ödenmemiş süreler borçlanılabilir..... 902
6. Borçlanılamayan süreler .......................................................................... 903
VI. BORÇLANMA SÜRELERİNİN BELGELENDİRİLMESİ........................................... 905
1. SGS bulunan ülkelerde geçen sigortalılık süreleri için.............................. 905
2. SGS bulunmayan ülkelerde ...................................................................... 905
3. Ev kadını olarak geçen sürenin belgelenmesi .......................................... 907
VII. LİBYA’DAKİ HİZMETLERİN BORÇLANILMASINDA İSPAT ................................... 907
VIII. YAZILI İSTEK..................................................................................................... 910
IX. BAŞVURU MERCİ............................................................................................. 911
X. BORÇLANMA TUTARI, ÖDEME, İADE (3201/m.4) ........................................... 911
1. Borçlanma tutarı ...................................................................................... 911
2. Ödeme ..................................................................................................... 913
3. Borçlanmadan vazgeçme ve iade............................................................. 916
XI. BORÇLANILAN SÜRELERİN TESPİTİ, BAŞLANGIÇ, MÂLETME (3201/m.5) ....... 918
XII. AYLIK TAHSİSİ VE BAŞLANGIÇ (3201/m.6)...................................................... 923
1. Aylık tahsisi .............................................................................................. 923
a. Kesin dönüş....................................................................................... 923
b. Borcun tamamının ödenmesi............................................................ 927
c. Aylık koşulları .................................................................................... 927
XIII. KISMİ AYLIK .................................................................................................... 929
1. SGS İmzalanmış Ülkelerdeki Çalışmaların, Türkiye Hizmetleriyle Birleştirilmesi ve Kısmi Aylık Bağlanması....... 929
a. Sadece İkili SGS Olan Ülkelerdeki Hizmet Süreleri Birleştirilebilir..... 929
b. Sağlanan Yardımlar ........................................................................... 929
c. Sigortalılık Süresi............................................................................... 930
d. Sözleşmeli Üçüncü Ülkeler................................................................ 931
e. Birleştirme Kapsamında Olmayan Sigortalılık Süreleri...................... 931
f. Yurtdışı Hizmetlerin Birleştirilme Şartları.......................................... 932
g. Yurtdışı Hizmetleriyle Birleştirmenin Sonuçları ................................ 933
2. Kısmi Aylığın Tam Aylığa Dönüştürülmesi................................................ 937
XIV. SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ İLE PRİMLERİN İADESİ VE PRİM TRANSFERİ (3201/m.10).. 940
1. Almanya prim iadesi ................................................................................ 941
2. Libya prim iadesi........

Barkod

: 9786052643167

Yayınevi

: Yaklaşım Yayıncılık

---

ISBN

: 9786052643167

Dili

: Türkçe

---

Basım Yeri

: Ankara

Baskı Sayısı

: 1. Baskı

---

Diğer

: