İş süreçlerinin dijital platformlara taşındığı ve kurumların dijital ortam kurallarına göre yeniden tanımlandığı günümüzde muhasebe, kayıt tutma, raporlama ve analiz ekseninde değerlendirilebilecek bir olgu olmaktan çıkarak karar süreçlerini besleyen, kontrolü mümkün kılan ve organizasyonların stratejik yönelimini şekillendiren bütüncül bir bilgi sistemi çerçevesi haline gelmiştir.
Üstelik muhasebe alanında yaşanan bu değişim ve dönüşüm, bilgi sistemlerinin vazgeçilmez unsuru olan bilgi teknolojilerinin dönüştürücü etkisi ile günümüzde de devam etmektedir. Teknoloji odağında gerçekleşen bu dönüşümün belki de en önemli sonucu, organizasyonların ihtiyacı olan muhasebe sistemlerinin tasarlanması, kurulması, işletilmesi ve denetlenmesi gibi süreçler için ihtiyaç duyulan teknik kabiliyetlerin de niteliksel olarak farklılaşmasıdır.
Elinizdeki bu kitap, muhasebe ve denetim alanındaki kariyerlerine yeni başlayan gençler ile lisans eğitimini sürdüren ve bu alanda kendisini geliştirmek isteyen öğrencilerin, muhasebeyi bir bilgi sistemi olarak değerlendirebilmeleri ve ilgili teknolojiler hakkında temel düzeyde bir çerçeve oluşturmalarını sağlamak amacıyla hazırlandı. Kitabın öncelikli hedefi, muhasebeyi yalnızca kayıt ve raporlama faaliyetlerinin toplamı olarak değil, kurumsal süreç temelli bir bilgi sistemi olarak ele almak; bu çerçevede, muhasebe fonksiyonunun temel girdisi olan süreçleri görünür kılarak verinin nasıl üretildiğini, dönüştürüldüğünü ve karar süreçlerine taşındığını, teknolojik bileşenleriyle birlikte kapsayıcı bir biçimde ortaya koymaktır.
İşletmelerin temel işlevlerinden birisi olan muhasebe, tanımı gereği organizasyon bünyesindeki tüm iş süreçleriyle bütünleşik bir şekilde faaliyet gösterir. Bir bilgi sistemi olarak muhasebenin ürettiği çıktılar, başta işletme içindeki karar alma mekanizmaları olmak üzere, pek çok bilgi kullanıcısı ve süreç için temel girdi niteliği taşır.
Muhasebe ve bilgi teknolojisi bilgisini, dengeli biçimde bir araya getiren bir çerçevenin oluşturulması sürdürülebilirlik muhasebesi, risk odaklı bağımsız denetim ve dijital dönüşüm gibi muhasebenin bilgi sistemi boyutunu öne çıkaran gelişmeler açısından da bir ön koşuldur.
Yukarıda özetlenen çerçeve doğrultusunda, bu çalışmanın içeriği muhasebe bilgi sisteminin tasarımı, kurulumu ve işletilmesi sürecinde ortaya çıkabilecek olası gereksinimler dikkate alınarak oluşturulmuştur.

İçindekiler
Giriş ................................................................................................................ 1
Kısım 1: Bilgi Sistemleri ve İşletmeler .................................................. 5
Bölüm 1: Bilgi Sistemi Nedir? ............................................................ 7
1.1. Bilgi Ortamı .............................................................................. 9
1.2. Sistem .................................................................................... 12
1.3. Bilgi Sistemi ........................................................................... 13
1.4. Bilgi Sistemi Faaliyet ve Bileşenleri ..................................... 15
1.5. Bilgi Sistemlerinin Temel Rolleri .......................................... 17
Bölüm 2: İşletmelerde Bilgi Sistemleri ............................................ 19
2.1. Dijital İşletme......................................................................... 21
2.2. İşletmelerde Bilgi Sistemi Türleri ......................................... 23
a) Operasyon Destek Sistemleri ............................................... 25
b) Yönetim Destek Sistemleri ................................................... 25
c) Diğer Sınıflandırmalar ........................................................... 26
2.3. Kurumsal Uygulamalar ......................................................... 26
2.4. Bilgi Sistemlerindeki Eğilimler .............................................. 28
Kısım 2: Muhasebe Bilgi Sistemi Genel Çerçevesi ............................ 33
Bölüm 3: Bir Bilgi Sistemi Olarak Muhasebe .................................. 35
3.1. Tanımı .................................................................................... 37
3.2. Genel Yapı ve Bileşenler ....................................................... 38
3.3. Muhasebe Bilgi Sistemi Modelleri ....................................... 40
a) Manuel Süreçler .................................................................... 41
b) Düz Dosya Modeli ................................................................. 42
c) Veri Tabanı Modeli ................................................................ 44
3.4. İş Süreçleri ve İşlem Döngüleri ............................................. 46
a) İş Süreci ................................................................................. 46
b) İşlem Döngüleri ve Temel Faaliyetler ................................... 48
3.5. Veri İşleme Döngüsü ............................................................. 52
a) Manuel Sistemlerde Veri İşleme .......................................... 53
b) Bilgisayar Temelli Sistemlerde Veri İşleme ......................... 57
3.6. Muhasebe Bilgi Sistemi Çıktıları .......................................... 62
Bölüm 4: Sistem Dokümantasyonu ................................................ 65
4.1. Dokümantasyon İhtiyacı ....................................................... 67
4.2. Dokümantasyon Teknikleri .................................................. 68
a) Süreç Haritaları ..................................................................... 68
b) Sistem Akış Diyagramı ......................................................... 73
c) Doküman Akış Diyagramları ................................................. 73
d) Veri Akış Diyagramları .......................................................... 73
e) Varlık-İlişki (ER) Diyagramı ................................................... 74
Bölüm 5: BT ve İş Süreci Etkinleştirme ........................................... 77
5.1. Genel ..................................................................................... 79
5.2. Kurumsal Kaynak Planlama Sistemleri ............................... 80
a) Tanım ..................................................................................... 80
b) ERP Mimarileri ...................................................................... 81
c) Avantaj ve Dezavantajları ..................................................... 82
d) ERP Uygulama Süreci ve Önemli Hususlar.......................... 84
5.3. Elektronik İş ve Elektronik Ticaret........................................ 85
5.4. Elektronik Veri Değişimi ....................................................... 86
5.5. Genişletilebilir İşaretleme Dili (XML) ................................... 87
5.6. Elektronik Fatura ................................................................... 92
5.7. Genişletilebilir İşletme Raporlama Dili (XBRL) .................... 94
a) Tanım ..................................................................................... 94
b) XBRL’in Çözmeye Çalıştığı Sorun ......................................... 96
c) XBRL’in Temel Bileşenleri ..................................................... 97
Kısım 3: Kontrol Ortamı .................................................................... 101
Bölüm 6: Hile, Etik ve İç Kontrol .................................................... 103
6.1. Etik Kurallar ve İç Kontrol İhtiyacı ...................................... 105
6.2. Muhasebe Hileleri ............................................................... 106
a) Yönetim Hileleri ................................................................... 111
b) Çalışan Hileleri .................................................................... 111
c) Müşteri Hileleri .................................................................... 112
d) Tedarikçi Hileleri ................................................................. 113
6.3. İç Kontrol ............................................................................. 114
a) Genel ................................................................................... 114
b) Kontrol Düzeyleri ................................................................. 115
c) COSO İç Kontrol Çerçevesi ................................................. 118
d) COSO İç Kontrol Küpü ......................................................... 122
e) COSO Kurumsal Risk Yönetimi Çerçevesi ......................... 123
Bölüm 7: BT Sistemlerinde İç Kontrol ve Riskler .......................... 127
7.1. BT Sistemleri ve İç Kontrol ................................................. 129
7.2. Bilgisayar Dolandırıcılığı (Hileleri) ...................................... 130
a) İç Kaynaklı Bilgisayar Dolandırıcılığı .................................. 130
b) Dış Kaynaklı Bilgisayar Dolandırıcılığı ................................ 133
7.3. BT Kontrolleri ...................................................................... 135
a) Genel Kontroller .................................................................. 135
b) Uygulama Kontrolleri .......................................................... 137
Bölüm 8: BT Yönetişimi ................................................................. 145
8.1. Tanım ve Amaç ................................................................... 147
8.2. BT Kontrol Çerçeveleri ........................................................ 149
a) COBIT ................................................................................... 149
b) ITIL ....................................................................................... 149
c) ISO 27000 Serisi .................................................................. 150
Kısım 4: İşlem Döngüleri ve İş Süreçleri ........................................... 151
Bölüm 9: Gelir Döngüsü ................................................................. 153
9.1. Genel .................................................................................... 155
9.2. Satış Süreci ......................................................................... 157
9.3. Satış Süreci Risk ve Kontrolleri .......................................... 160
9.4. Satış İade Süreci ................................................................. 162
9.5. Satış İade Süreci Risk ve Kontrolleri .................................. 165
9.6. Nakit Tahsilat Süreci ........................................................... 166
9.7. Nakit Tahsilat Süreci Risk ve Kontrolleri ........................... 168
Bölüm 10: Harcama Döngüsü ......................................................... 171
10.1. Genel .................................................................................... 173
10.2. Satın Alma Süreci ................................................................ 173
10.3. Satın Alma Süreci Risk ve Kontrolleri................................. 176
10.4. Satın Alma İade Süreci ....................................................... 178
10.5. Satın Alma İade Süreci Risk ve Kontrolleri ........................ 180
10.6. Nakit Ödeme Süreci ............................................................ 181
10.7. Nakit Ödeme Süreci Risk ve Kontrolleri ............................. 182
10.8. Sabit Kıymet Satın Alma Süreci.......................................... 183
10.9. Sabit Kıymet Satın Alma Süreci Risk ve Kontrolleri .......... 186
10.10. Sabit Kıymetin Tasfiyesi................................................. 188
Bölüm 11: Dönüşüm (Üretim) Döngüsü .......................................... 191
11.1. Genel .................................................................................... 193
11.2. Lojistik Fonksiyon Bileşenleri ............................................. 194
a) Planlama .............................................................................. 195
b) Kaynak yönetimi .................................................................. 195
c) Operasyonlar ....................................................................... 195
11.3. Üretim Süreci ....................................................................... 196
11.4. Üretim Döngüsü Risk ve Kontrolleri ................................... 198
Bölüm 12: İnsan Kaynakları Döngüsü ............................................. 201
12.1. Genel ................................................................................... 203
12.2. Bordro Süreci ...................................................................... 204
12.3. İnsan Kaynakları Döngüsü Risk ve Kontrolleri .................. 206
Bölüm 13: Finansman Döngüsü ...................................................... 209
13.1. Genel ................................................................................... 211
13.2. Sermaye Süreci ................................................................... 211
13.3. Yatırım Süreci ...................................................................... 213
13.4. Finansman Döngüsü Risk ve Kontrolleri ........................... 214
Bölüm 14: Genel Muhasebe ve Raporlama .................................... 217
14.1. Genel ................................................................................... 219
14.2. Muhasebe Döngüsü............................................................ 220
14.3. Raporlama ........................................................................... 221
a) Dahili Kullanıcılar ................................................................ 221
b) Harici Kullanıcılar ................................................................ 222
14.4. Genel Muhasebe ve Raporlama Süreci Risk ve Kontrolleri 224
Kısım 5: BT Altyapısı ve Gelişen Teknolojiler .................................. 227
Bölüm 15: BT Altyapısı..................................................................... 229
15.1. Genel ................................................................................... 231
15.2. BT Altyapısı ......................................................................... 232
15.3. BT Altyapısının Gelişimi ..................................................... 233
a) Ana Bilgisayarlar ve Mini Bilgisayarlar .............................. 234
b) Kişisel Bilgisayarlar ............................................................ 235
c) İstemci/Sunucu (Client Server) .......................................... 235
d) Kurumsal Bilgi İşlem ........................................................... 238
e) Bulut ve Mobil Bilgi İşlem ................................................... 238
15.4. BT Altyapı Bileşenleri .......................................................... 239
a) Donanım Platformu ............................................................ 239
b) İşletim Sistemi Platformu .................................................. 240
c) Kurumsal Yazılım Uygulamaları ......................................... 240
d) Ağ ve Telekomünikasyon ................................................... 241
e) Danışmanlık ve Sistem Entegratörlüğü ............................. 242
f) Veri Yönetimi ve Saklama................................................... 243
g) Internet Platformları ........................................................... 243
15.5. Donanım ve Yazılım Platformlarındaki Eğilimler .............. 243
a) Sanallaştırma ...................................................................... 243
b) Bulut Bilişim ........................................................................ 244
c) Son Kullanıcı Bilgi İşlem ..................................................... 245
d) Kendi Cihazını Getir ............................................................. 246
e) Yeşil Bilgi İşlem ................................................................... 246
f) Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar ............................................. 247
g) Web Servisleri ve Servis Odaklı Mimari ............................. 247
h) Mikro Servis Mimari ............................................................ 248
Bölüm 16: ,Veri Tabanı ..................................................................... 251
16.1. Genel .................................................................................... 253
16.2. Veri Hiyerarşisi .................................................................... 253
16.3. Veri Tabanı .......................................................................... 255
16.4. Veri Tabanı Yönetim Sistemleri .......................................... 256
16.5. İlişkisel Veri Tabanı Yönetim Sistemi ................................ 257
16.6. Veri Sorgulama ve Raporlama............................................ 258
16.7. Diğer Veri Tabanı Modelleri ................................................ 260
a) NoSQL (İlişkisel Olmayan) Veri Tabanları .......................... 260
b) Nesne Yönelimli Veri Tabanları .......................................... 261
c) Grafik Veri Tabanları ........................................................... 261
d) Bulut Veri Tabanları ............................................................. 261
e) Dağıtık Veri Tabanları .......................................................... 261
16.8. Veri Modelleme ve Veri Tabanı Tasarımı........................... 261
16.9. Veri Tabanı ve Muhasebede Değişim ................................ 264
Bölüm 17: Veri Ambarı, Veri Madenciliği ve İş Zekası .................... 267
17.1. Veri Ambarı .......................................................................... 269
17.2. Veri Madenciliği .................................................................. 270
17.3. İş Zekâsı .............................................................................. 272
Kısım 6: Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü ................................... 275
Bölüm 18: Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC) .................. 277
18.1. Sistem Geliştirme Nedenleri ............................................... 279
18.2. Sistem Geliştirme ve Organizasyonel Değişim ................. 280
18.3. SDLC Adımları ..................................................................... 282
18.4. SDLC Paydaşları .................................................................. 285
18.5. SDLC Modelleri .................................................................... 287
a) Şelale Modeli ....................................................................... 287
b) V Modeli ............................................................................... 287
c) Artımlı Model ....................................................................... 288
d) Spiral Model ........................................................................ 288
e) Çevik Model ......................................................................... 288
f) Prototip Modeli .................................................................... 288
18.6. SDLC ve Muhasebe ............................................................. 288
Bölüm 19: Birlikte İşlerlik ................................................................. 291
19.1. Birlikte İşlerlik Tanım ve Unsurları ...................................... 293
19.2. Avrupa Birlikte İşlerlik Çerçevesi (EIF) ............................... 295
a) Genel ................................................................................... 295
b) EIF Unsurları ........................................................................ 296
Terimler Sözlüğü....................................................................................... 299
Kaynakça ................................................................................................... 305

Barkod

: 9786259261003

Yayınevi

: Tema Grup Akademi

---

ISBN

: 9786259261003

Dili

: Türkçe

---

Basım Yeri

: Ankara

Baskı Sayısı

: 4. Baskı

---

Diğer

: