İÇİNDEKİLER
BİRİNCİ KİTAP
GELİR VERGİSİ
GİRİŞ
1. GELİR VERGİSİNİN KONUSU ...................................................................................................................... 35
2. GELİR VERGİSİNİN ESASLARI .................................................................................................................... 35
2.1. Gelirin Şahsiliği ..................................................................................................................................... 35
2.2. Gelirin Genelliği .................................................................................................................................... 35
2.3. Beyan Esası .......................................................................................................................................... 36
2.4. Takvim Yılı Esası ................................................................................................................................... 36
2.5. Gelirin Gerçek ve Safi Olması ................................................................................................................. 36
2.6. Gelirin Elde Edilmiş Olması ..................................................................................................................... 36
3. GELİR VERGİSİ MÜKELLEFİ........................................................................................................................ 37
3.1. Tam Mükellefiyet ................................................................................................................................... 37
3.2. Dar Mükellefiyet .................................................................................................................................... 38
BİRİNCİ BÖLÜM
TİCARİ KAZANÇ
1. TİCARİ KAZANCIN NİTELİĞİ ....................................................................................................................... 45
1.1. Ticari Kazancın Tespiti ile İlgili Özelgeler ................................................................................................. 46
2. ŞİRKET ORTAKLARININ GELİR VERGİSİ KARŞISINDAKİ DURUMLARI ....................................................... 50
2.1. Şahıs Şirketlerinin Ortakları .................................................................................................................... 50
2.1.1. Kollektif Şirket Ortaklarının Durumu .............................................................................................. 51
2.1.2. Adi Komandit Şirket Ortaklarının Durumu ..................................................................................... 52
2.1.3. Adi Şirket Ortaklarının Durumu .................................................................................................... 52
2.2. Sermaye Şirketlerinin Ortakları ............................................................................................................... 53
3. TİCARİ KAZANCIN VERGİLENDİRİLMESİ .................................................................................................... 53
3.1. Basit Usulde Ticari Kazancın Tespiti ........................................................................................................ 54
3.1.1. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları ........................................................................................ 54
3.1.2. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartları .......................................................................................... 55
3.1.3. Basit Usulden Yararlanamayacak Olanlar ....................................................................................... 56
3.1.4. Ortaklıklarda Basit Usule Tabi Olmak İçin Aranacak Koşullar ........................................................... 56
3.1.5. Bakanlar Kurulu Kararları Uyarınca Gerçek Usulde Vergilendirilecekler ............................................. 57
3.1.5.1. (95/6430) Sayılı BKK ile Gerçek Usulde Vergilendirme Kapsamına Alınan Mükellefler ......... 57
3.1.5.2. (8/5521) Sayılı BKK ile Gerçek Usulde Vergilendirme Kapsamına Alınan Mükellefler ........... 59
3.1.5.3. (92/2683) Sayılı BKK ile Gerçek Usulde Vergilendirme Kapsamına Alınan Mükellefler ......... 59
3.1.6. Basit Usulden Gerçek Usule Geçme .............................................................................................. 59
3.1.7. Gerçek Usulden Basit Usule Geçme .............................................................................................. 60
3.1.8. Milli Piyango Bileti, Akaryakıt, Şeker ve Bunlar Gibi Kar Hadleri, Emsallerine Göre Düşük Olanların
Alım ve Satımında Basit Usule Tabi Olmanın Koşulları .................................................................... 61
3.1.9. Basit Usulde Vergilendirmede Belge Düzeni ................................................................................... 61
3.1.9.1. Basit Usulde Vergilendirmede Mükelleflerce Düzenlenecek Belgeler ..................................... 62
3.1.9.2. Belgelerin Temini ........................................................................................................... 62
3.1.9.3. Mükellef Kayıtlarının Tutulacağı Bürolar ............................................................................ 63
3.1.9.4. Zarfların Düzenlenmesi ................................................................................................... 63
3.1.9.5. Belgelerin Teslimi ........................................................................................................... 63
3.1.9.6. Bürolarda Tutulacak Kayıtlar ............................................................................................ 63
3.1.9.7. Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin Satışında Belge Düzeni ............................................ 64
3.1.9.8. Muhafaza ve İbraz Yükümlülüğü ....................................................................................... 64
3.1.10. Yıllık Beyannamelerin Verilmesi .................................................................................................. 64
3.1.11. Muhtasar Beyanname ve Geçici Vergi ......................................................................................... 65
3.1.12. KDV Beyannameleri .................................................................................................................. 65
3.1.13. Basit Usul ile İlgili Özelgeler ........................................................................................................ 65
3.2. Gerçek Usulde Ticari Kazancın Tespiti ..................................................................................................... 71
3.2.1. İşletme Hesabı Esasında Ticari Kazancın Tespiti ............................................................................. 73
3.2.2. Bilanço Esasına Göre Defter Tutanlarda Ticari Kazancın Tespiti ....................................................... 74
3.2.2.1. Sentetik Yöntemle Öz Sermaye Hesaplanması .................................................................. 75
3.2.2.2. Analitik Yöntemle Öz Sermaye Hesaplanması ................................................................... 76
3.2.3. Ticari Kazancın Tespitinde Hasılattan İndirilecek ve İndirilmeyecek Giderler ...................................... 77
3.2.3.1. Gelir Vergisi Kanunu’na Göre İndirilecek Giderler .............................................................. 78
3.2.3.2. Gelir Vergisi Kanunu’na Göre Ticari Kazançtan İndirilmeyecek Giderler............................... 93
3.2.3.3. Diğer Kanunlara Göre İndirilebilecek ve İndirilemeyecek Giderler ........................................ 104
3.2.3.4. Giderler ile İlgili Özelgeler ................................................................................................ 105
3.3. Bir Yıldan Fazla Süren İnşaat ve Onarma İşlerinde Ticari Kazancın Saptanması ........................................... 109
3.3.1. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Tevkifat Uygulaması ......................................................... 111
3.3.2. Yıllara Sari İnşaat ve Onarım İşleri ile İlgili Olarak 5024 Sayılı Kanun Çerçevesinde Yapılan
Düzenlemeler .............................................................................................................................. 111
3.3.3. İnşaat ve Onarma İşlerinde İşin Bitim Zamanı ................................................................................. 112
3.3.4. İnşaat ve Onarma İşlerinde Ortak Genel Giderlerin Dağıtım Şekli ..................................................... 112
3.3.4.1. Birden Fazla İnşaat ve Onarma İşinin Birlikte Yapılması Hali ............................................... 112
3.3.4.2. İnşaat ve Onarma İşinin Diğer İşlerle Birlikte Yapılması Hali ............................................... 113
3.3.4.3. Amortismanların Dağıtımı ............................................................................................... 113
3.3.5. Özel İnşaatların Durumu ............................................................................................................... 115
3.3.5.1. İnşaat Sürerken Satış Vaadinin Yapılması Hali ................................................................... 115
3.3.5.2. Arsa Karşılığında Konut ve İşyeri Alınması Hali ................................................................. 115
4. TİCARİ KAZANÇLARDA MUAFİYET VE İSTİSNALAR ................................................................................. 117
4.1. Esnaf Muaflığı ....................................................................................................................................... 117
4.2. PTT Acentalarında Kazanç İstisnası ......................................................................................................... 121
4.3. Sergi ve Panayır İstisnası ........................................................................................................................ 122
4.4. Kreş ve Gündüz Bakımevleri ile Eğitim ve Öğretim İşletmelerinde Kazanç İstisnası ....................................... 122
4.4.1. Kapsam ...................................................................................................................................... 122
4.4.2. Yararlanma Koşulları ................................................................................................................... 122
4.4.2.1. Eğitim Öğretim İşletmelerinin Kazançlarına İlişkin İstisna .................................................... 122
4.4.2.2. Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin İşletilmesinden Elde Edilen Kazançlarda İstisna .................... 122
4.4.3. İstisnanın Süresi .......................................................................................................................... 123
4.4.4. İstisna Süresi İçinde Yeni Okul Yapılması ....................................................................................... 123
4.4.5. İstisnadan Yararlanan İşletmenin Satılması veya Devredilmesi .......................................................... 124
4.5. Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnası ........................................................................................................ 124
4.5.1. Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnasından Faydalanma Şartları ......................................................... 124
4.5.2. Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnası Uygulamasında Özellikli Durumlar ............................................ 125
4.5.3. İstisna Uygulaması ....................................................................................................................... 126
4.5.4. Yararlanılacak İstisna Tutarı .......................................................................................................... 127
4.5.5. İstisnaya Konu Kazançların Beyannameye Dahil Edilmesi, Kesilen Vergilerin Mahsubu ve İadesi.......... 127
4.6. Avrupa Birliği Organlarıyla Akdedilen ve Usulüne Göre Yürürlüğe Konulan Anlaşmalar Çerçevesinde Proje
Karşılığı Sağlanan Hibelerde İstisna ......................................................................................................... 128
4.7. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Yürütülen Yazılım, Tasarım ve AR-GE Faaliyetinden Elde Edilen Kazançlara
İlişkin İstisna .......................................................................................................................................... 130
4.8. Sınai Mülkiyet Haklarından Elde Edilen Kazançlara İlişkin İstisna ................................................................ 132
4.9. Serbest Bölgelerde Elde Edilen Kazançlara İlişkin İstisna ............................................................................ 132
4.10. Türk Uluslararası Gemi Siciline Kayıtlı Gemilerin İşletilmesinden ve Devrinden Elde Edilecek Kazançlara
İlişkin İstisna ........................................................................................................................................ 134
4.11. Türkiye Varlık Fonu ile İlgili Muafiyet ..................................................................................................... 135
4.12. Yatırım İndirimi İstisnası ....................................................................................................................... 135
4.12.1. Yatırım İndirimi İstisnasının Tarihsel Gelişimi ................................................................................ 135
4.12.2. GVK’nın Mülga Ek 1-6’ıncı Maddelerinde Düzenlenen Yatırım İndirimi Uygulaması ......................... 137
4.12.3. GVK’nın Mülga 19’uncu Maddelerinde Düzenlenen Yatırım İndirimi Uygulaması ............................. 138
4.12.4. Yatırım İndiriminin Uygulanma Sırası........................................................................................... 138
4.12.5. 2019 Yılında Yatırım İndirimi Uygulaması .................................................................................... 139
4.13. Muafiyet ve İstisnalar ile İlgili Özelgeler .................................................................................................. 140
5. KAPSAMLI BÖLÜM ÖRNEĞİ ...................................................................................................................... 145
İKİNCİ BÖLÜM
ZiRAİ KAZANÇLAR
1. ZİRAİ KAZANCIN NİTELİĞİ ......................................................................................................................... 153
1.1. Tanımı ve Unsurları ............................................................................................................................... 153
1.2. Çiftçi, Ürün ve Zirai İşletme Terimleri ...................................................................................................... 154
1.3. Zirai Faaliyetin Sınırları .......................................................................................................................... 155
1.3.1. Zirai ve Sınai Faaliyet ................................................................................................................... 155
1.3.2. Zirai ve Ticari Faaliyet .................................................................................................................. 155
2. ZİRAİ KAZANÇLARIN GELİR VERGİSİ KARŞISINDAKİ DURUMU ................................................................ 156
2.1. Genel Açıklama ..................................................................................................................................... 156
2.2. Zirai Kazançta Vergilemenin Genel Esasları .............................................................................................. 156
2.2.1. Temel Vergilendirme Şekli ............................................................................................................ 156
2.2.2. İşletme Büyüklüğü Ölçüleri ........................................................................................................... 157
2.2.2.1. Arazi Üzerinde Yapılan Zirai Faaliyetlerde ......................................................................... 157
2.2.2.2. Arazi Üzerinde Yapılmayan Zirai Faaliyetler ile Kara ve Su Avcılığında ................................. 158
2.2.2.3. Aile İşletmeleri ve Ortaklık Şeklinde İşletilen İşletmeler Bakımından İşletme Büyüklüklerinin
Belirlenmesi ................................................................................................................... 158
3. ZİRAİ KAZANCIN TESPİT ŞEKİLLERİ .......................................................................................................... 161
3.1. Gerçek Usulde Vergilendirme ................................................................................................................. 161
3.1.1. Zirai İşletme Hesabı Esasına Göre Kazancın Tespiti ......................................................................... 161
3.1.2. Bilanço Esasına Göre Zirai Kazancın Tespiti ................................................................................... 162
3.1.3. Gerçek Usulde Hasılat ve Zirai Kazancın Tespitinde İndirilecek Giderler ............................................ 163
3.1.3.1. Gerçek Usulde Hasılat ..................................................................................................... 163
3.1.3.2. Gerçek Usulde Hasılattan İndirilecek Giderler .................................................................... 164
3.1.3.3. Gerçek Usulde Hasılattan İndirilemeyecek Giderler ............................................................ 165
3.2. Tevkif Suretiyle Vergileme ...................................................................................................................... 166
3.3. Tevkif Suretiyle Vergilendirme Usulünden Gerçek Kazanç Usulüne veya Gerçek Usulden Tevkif Suretiyle
Vergilendirme Usulüne Geçiş .................................................................................................................. 167
3.4. Gerçek Usulde Kazancın Tespitinde Kesilen Vergilerin Mahsubu ................................................................ 167
4. ZİRAİ KAZANÇLARA İLİŞKİN İSTİSNALAR ................................................................................................. 167
4.1. Teşvik İkramiyesi ................................................................................................................................... 167
4.2. Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnası ........................................................................................................ 167
5. ÇİFTÇİLERİN ÇEŞİTLİ KAMU KURUM VE KURULUŞLARI TARAFINDAN VERİLEN AVANS, KREDİ,
SÜBVANSİYON, PRİM GİBİ AVANTAJLARDAN YARARLANMA KOŞULU ................................................... 167
6. ZİRAİ KAZANÇLARIN BEYANI .................................................................................................................... 168
7. VERGİ ÖDEME ZAMANLARI ....................................................................................................................... 168
8. ÖZELGELER ............................................................................................................................................... 168
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÜCRETLER
1. ÜCRETİN NİTELİĞİ ..................................................................................................................................... 177
2. ÜCRETİN TANIMI VE UNSURLARI .............................................................................................................. 177
2.1. Ücretin Tanımı ...................................................................................................................................... 177
2.2. Ücretin Unsurları ................................................................................................................................... 177
2.2.1. İşverene Tabi Olma ...................................................................................................................... 178
2.2.2. Belli Bir İşyerine Bağlı Olma ......................................................................................................... 178
2.2.3. Hizmetin Karşılığı Olarak Bir Ödemenin Yapılması ......................................................................... 178
3. ÜCRETLE DİĞER GELİR UNSURLARI ARASINDAKİ SINIR .......................................................................... 178
3.1. Ücret ile Serbest Meslek Faaliyeti Arasındaki Sınır .................................................................................... 178
3.1.1. Ücret ve Serbest Meslek Faaliyeti Arasındaki İlişki ........................................................................... 178
3.1.2. Ses ve Saz Sanatçılarının, Oyun Topluluklarının ve Gösteri Gruplarının Durumu ................................ 180
3.1.3. Film Artistlerinin Durumu ............................................................................................................. 180
3.1.4. Mankenlerin Durumu ................................................................................................................... 180
3.1.5. İlk ve Orta Dereceli Okullarda Kurs Veren Öğretmenlerin Durumu ................................................... 180
3.1.6. Özel Öğretim Kurslarında Ders Veren Öğretmenlerin Durumu ......................................................... 180
3.1.7. Konferans ve Seminer Veren Kişilerin Durumu ............................................................................... 181
3.1.8. Yazar, Muhabir vb. Kişilerin Durumu ............................................................................................. 181
3.2. Ücret ile Ticari Kazanç Arasındaki İlişki ................................................................................................... 181
3.3. Ücret ile Menkul Sermaye İradı Arasındaki İlişki ........................................................................................ 181
3.4. Ücret ve Ücret ile Diğer Gelir Unsurları Arasındaki Farklara İlişkin Özelgeler ............................................... 182
4. ÜCRET SAYILAN ÖDEMELER ..................................................................................................................... 184
4.1. İstisna Dışında Kalan Emeklilik, Maluliyet, Dul ve Yetim Aylıkları ................................................................ 184
4.2. Evvelce Yapılmış veya Gelecekte Yapılacak Hizmetler Karşılığında Verilen Para ve Ayınlarla Sağlanan Diğer
Menfaatler ............................................................................................................................................ 184
4.3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi Üyeleri ile Özel Kanunlarına veya İdari
Kararlara Göre Kurulan Daimi veya Geçici Bütün Komisyonların Üyelerine ve Yukarıda Sayılanlara Benzer
Diğer Kişilere Bu Sıfatları Dolayısıyla Ödenen veya Sağlanan Para, Ayın ve Menfaatler ................................. 185
4.4. Yönetim ve Denetim Kurulları Başkanı ve Üyeleriyle Tasfiye Memurlarına Bu Sıfatları Dolayısıyla Ödenen
veya Sağlanan Para, Ayın ve Menfaatler .................................................................................................. 185
4.5. Bilirkişilere, Resmi Arabuluculara, Eksperlere, Spor Hakemlerine ve Her Türlü Yarışma Jürisi Üyelerine
Ödenen veya Sağlanan Para, Ayın ve Menfaatler ...................................................................................... 185
4.6. Sporculara Transfer Ücreti veya Sair Adlarla Yapılan Ödemeler ve Sağlanan Menfaatler .............................. 185
4.7. Hizmet Sözleşmesi Sona Erdikten Sonra Yapılan Ödemeler Ve Yardımlar İle İstisnaları ................................ 186
4.7.1. Hizmet Sözleşmesi Sona Erdikten Sonra Yapılan Ödemeler Ve Yardımlar ......................................... 186
4.7.2. Kıdem (İşten Çıkma) Tazminatlarının Hesaplanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar .................................... 187
4.7.3. Kıdem (İşten Çıkma) Tazminatlarında İstisna Uygulaması ................................................................. 189
4.7.4. Hizmet Sözleşmesi Sona Erdikten Sonra Yapılan Ödemeler Ve Yardımlarda İstisna ............................ 191
4.7.5. 657 Sayılı Kanunun 4/B Ve Mülga 4/C Maddeleri Kapsamında Çalışan Personele Ödenen İş Sonu
Tazminatlarının Vergilendirilmesi ................................................................................................... 192
4.7.6. Hizmet Sözleşmesi Sona Erdikten Sonra Ödenen Tazminatlara İlişkin Açılan Davalar Konusunda
Düzenleme.................................................................................................................................. 192
4.8. Ücret Sayılan Diğer Ödemeler ................................................................................................................ 193
4.8.1. Yemek ve Yatma Giderleri Karşılığında Verilen Gündeliklerin Durumu .............................................. 193
4.8.2. Gemi Adamlarının Durumu........................................................................................................... 195
4.8.3. İhbar ve İşe Başlatmama Tazminatlarının Durumu ........................................................................... 195
4.8.4. Tahsil ve Tatbikat Gider Karşılıklarının Durumu .............................................................................. 196
4.8.5. Yakacak Yardımlarının Durumu..................................................................................................... 196
4.8.6. Devlet Memurları Kanunu Kapsamı Dışında Kalan Öğretmen ve İdarecilere Ödenen Tazminatların
Durumu ...................................................................................................................................... 196
4.8.7. Evlenme ve Doğum Münasebetiyle Hizmet Erbabına Yapılan Yardımlar ............................................ 196
5. İSTİSNA VE MUAFİYETLER ........................................................................................................................ 197
5.1. Gelir Vergisi Kanununda Yer Alan İstisna ve Muafiyetler ............................................................................ 197
5.1.1. Genel Olarak Gelir Vergisi Kanununda Yer Alan İstisna ve Muafiyetler .............................................. 197
5.1.2. Kadın Hizmet Erbabına Sağlanan Kreş Ve Gündüz Bakımevi Yardımında Gelir Vergisi İstisnası ........... 202
5.2. Diğer Kanunlarda Yer Alan İstisna ve Muafiyetler ..................................................................................... 205
5.2.1. 5746 Sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ............. 205
5.2.2. 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ............................................................................................ 205
5.2.2.1. Üretilen Ürünlerin FOB Bedeli ......................................................................................... 206
5.2.2.2. Serbest Bölgede Üretilen Ürünlerin Aynı Yılda Satışı .......................................................... 206
5.2.2.3. Serbest Bölgede Üretilen Ürünlerin Bir Kısmının veya Tamamının Sonraki Yıllarda Satılması . 206
5.2.2.4. Vergi Dairesine Aylık ve Yıllık Olarak Üretim İle İstihdam Bildirimlerinin Yapılması ............... 207
5.2.2.5. Muhtasar Beyannamenin Verilmesi ve Tecil-Terkin Uygulaması ........................................... 208
5.2.2.6. İhraç Kaydıyla Mal Teslimi ............................................................................................... 208
5.2.2.7. Yazılım Faaliyetleri .......................................................................................................... 209
5.2.2.8. Üretim ve Satış Tutarlarının YMM Raporu ile Tespit Edilmesi ............................................. 209
5.2.3. 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ......................................................................... 210
5.2.4. 6550 Sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun ................................................... 211
5.2.5. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ............................................................................................. 211
5.2.6. 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ve Yüksek Öğretim Kanunu ........................................ 211
5.2.7. 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ................................................................................. 212
5.3. İstisna ve Muafiyetlerle İlgili Özelgeler ...................................................................................................... 212
6. ÜCRETİN TESPİT ŞEKLİ ............................................................................................................................. 222
6.1. Gerçek Usule Göre Saptanan Ücretler ..................................................................................................... 223
6.1.1. Gerçek Usule Tabi Ücretler .......................................................................................................... 223
6.1.2. Ücretin Gayrisafi Tutarının Hesaplanması ...................................................................................... 223
6.1.2.1. Para ile Ödenen Ücretler ................................................................................................. 223
6.1.2.2. Ayın Olarak Verilen Ücretler ............................................................................................ 223
6.1.2.3. Konut Sağlanması ve Diğer Yararlar Sağlanması Yoluyla Ödenen Ücretler ........................... 223
6.1.3. Ücretin Safi Miktarının Tespiti ...................................................................................................... 224
6.1.3.1. Yapılacak İndirimler ........................................................................................................ 224
6.1.3.2. Asgari Geçim İndirimi ..................................................................................................... 227
6.1.3.3. Engellilik İndirimi ............................................................................................................ 239
6.1.3.4. İndirilemeyecek Vergiler .................................................................................................. 241
6.1.3.5. Giderler ve İndirimlerle İlgili Özelgeler ............................................................................... 241
6.2. Diğer Ücretler ....................................................................................................................................... 244
6.2.1. Diğer Ücretlerle İlgili Özelgeler ...................................................................................................... 245
7. ÜCRETLERİN VERGİLENDİRİLMESİ ............................................................................................................ 246
7.1. Gerçek Ücretlerin Vergilendirilmesi ......................................................................................................... 246
7.1.1. Tevkif (Kesinti) Esası ile Vergilendirme ........................................................................................... 246
7.1.2. Ücret Bordroları .......................................................................................................................... 246
7.1.3. Verginin Hesaplanması ................................................................................................................ 247
7.1.4. İşverenin Sorumluluğu ve Hizmet Erbabının Ödevi .......................................................................... 250
7.1.5. Kamu İdare ve Müesseselerinin Durumu ........................................................................................ 250
7.1.6. Jokeylerin, Jokey Yamaklarının ve Antrenörlerin Durumu ............................................................... 250
7.2. Diğer Ücretlerin Vergilendirilmesi ............................................................................................................ 250
7.2.1. Verginin Matrahı ......................................................................................................................... 251
7.2.2. Vergi Karnesi .............................................................................................................................. 251
7.2.3. Hizmet Erbabının Ödevleri............................................................................................................ 251
7.2.3.1. Verginin Tarh Ettirilmesi ................................................................................................. 251
7.2.3.2. Verginin Ödenmesi ......................................................................................................... 251
7.2.3.3. Verginin Ödenme Zamanı ............................................................................................... 251
7.2.3.4. Diğer Ücret Vergisinin Mahsubu ...................................................................................... 251
7.2.3.5. İşverenlerin Sorumluluğu ................................................................................................. 252
8. ÜCRETLERİN YILLIK BEYANNAME İLE BİLDİRİLMESİ ................................................................................ 252
8.1. Yabancı Bir Ülkedeki İşveren Tarafından Doğrudan Doğruya Ödenen Ücretler (İstisna Kapsamında Olanlar
Hariç (GVK Md.23/14)) ......................................................................................................................... 252
8.2. Yabancı Elçilik ve Konsolosluklarda Çalışan ve İstisnadan Faydalanmayan Memur ve Hizmetlilere Ödenen
Ücretler ................................................................................................................................................ 253
8.3. Maliye Bakanlığı'nca Yıllık Beyanname ile Bildirilmesinde Zorunluluk Görülen Ödemeler .............................. 254
8.4. Birden Fazla İşverenden Alınan Ücretler .................................................................................................. 254
8.5. Yıllık Beyan Esasında Beyannamenin Verilme Zamanı ve Yeri.................................................................... 255
8.6. Hesaplanan Verginin Ödenme Zamanı ve Yeri ......................................................................................... 256
9. 5746 ARAŞTIRMA, GELİŞTİRME VE TASARIM FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN
KAPSAMINDA DÜZENLENEN GELİR VERGİSİ STOPAJI TEŞVİKİ UYGULAMASI ......................................... 256
9.1. Kapsamı ............................................................................................................................................... 256
9.2. Gelir Vergisi Stopajı Teşviki Uygulaması .................................................................................................. 257
9.2.1. Uygulama Esasları ....................................................................................................................... 257
9.2.2. Bildirim ve Beyan ........................................................................................................................ 260
9.2.3. Uygulamanın Başlangıcı ............................................................................................................... 261
9.3. Teşvik Uygulaması Dışında Kalan Ödemeler ve Teşviki Sona Erdiren Haller ................................................ 261
9.3.1. Teşvik Uygulaması Dışında Kalan Ödemeler ................................................................................... 261
9.3.2. Teşvik Uygulamasının Sona Erdiği Haller ....................................................................................... 261
9.4. Diğer Hususlar ...................................................................................................................................... 262
10. GVK’NIN GEÇİCİ 80’İNCİ MADDESİ ÇERÇEVESİNDE UYGULANAN GELİR VERGİSİ STOPAJI TEŞVİKİ .... 262
10.1. Yasal Düzenleme ................................................................................................................................. 262
10.2. Gelir Vergisi Stopajı Teşvikinin Amacı ................................................................................................... 263
10.3. Gelir Vergisi Stopajı Teşvikinin Uygulanacağı İller ................................................................................... 263
10.4. Uygulamadan Yararlanacak Mükellefler ................................................................................................. 263
10.5. Fiilen Çalışma Zorunluluğu ................................................................................................................... 264
10.6. Uygulamanın Esasları ........................................................................................................................... 264
10.7. Uygulamanın Başlama ve Sona Erme Tarihleri ....................................................................................... 265
10.8. Diğer Hususlar .................................................................................................................................... 265
11. YURT DIŞINA HİZMET VEREN İŞLETMELERDE İNDİRİM .......................................................................... 265
11.1. Yurt Dışına Hizmet Veren İşletmelerin İstihdam Ettikleri Hizmet Erbabının Ücretlerine İlişkin İndirim
Uygulaması ......................................................................................................................................... 266
11.2. İndirimden Faydalanma Şartları ............................................................................................................. 267
11.3. İndirim Tutarı ...................................................................................................................................... 267
11.4. Bildirim ve Beyan ................................................................................................................................ 268
12. İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNUNUN GEÇİCİ 21’İNCİ MADDESİ ÇERÇEVESİNDE UYGULANAN GELİR
VERGİSİ STOPAJI TEŞVİKİ ....................................................................................................................... 270
12.1. 4447 sayılı Kanunun Geçici 19’uncu Maddesi Kapsamında İşe Alınan Ücretlilere İlişkin Gelir Vergisi Stopajı
Teşviki Uygulaması .............................................................................................................................. 271
12.2. 4447 sayılı Kanunun Geçici 20’nci Maddesi Kapsamında İşe Alınan Ücretlilere İlişkin Gelir Vergisi Stopajı
Teşviki Uygulaması ............................................................................................................................... 272
12.3. Gelir Stopaj Teşviki Uygulamasının Esasları ............................................................................................ 273
12.4. Teşvikten Faydalanılamayacak Durumlar ................................................................................................ 274
12.5. Teşvikle İlgili Diğer Hususlar ................................................................................................................. 274
13. KAPSAMLI BÖLÜM ÖRNEKLERİ ............................................................................................................. 275
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SERBEST MESLEK KAZANÇLARI
1. SERBEST MESLEK FAALİYETİ .................................................................................................................... 283
1.1. Faaliyetin Sermayeden Ziyade Şahsi Çalışmaya, Bilimsel veya Mesleki Bilgiye veya İhtisasa Dayanması
(Serbest Meslek Kazancı-Ticari Kazanç Ayırımı) ........................................................................................ 283
1.2. Faaliyetin, Bir İşverene Tabi Olmaksızın, Kişisel Sorumluluk Altında, Kendi Nam ve Hesabına Yapılması
(Serbest Meslek Kazancı-Ücret Ayırımı) .................................................................................................... 284
1.3. Devamlılık Unsuru (Serbest Meslek Kazancı-Arızi Kazanç Ayırımı) .............................................................. 285
2. SERBEST MESLEK ERBABI ......................................................................................................................... 285
2.1. Gümrük Komisyoncuları, Borsa Ajan ve Acenteleri, Noterler, Noterlik Görevini İfa ile Mükellef Olanlar ......... 286
2.2. Serbest Meslek Kazancından Pay Alanların Durumu .................................................................................. 286
2.3. Kollektif, Adi Komandit ve Adi Şirketler Tarafından Yapılan Serbest Meslek Faaliyeti Sonucunda Doğan
Kazanç ................................................................................................................................................. 286
2.4. Dava Vekilleri, Müşavirler, Kurumlar ve Tüccarlarla Serbest Meslek Erbabının Ticari ve Mesleki İşlerini Takip
Edenler ve Konser Veren Müzik Sanatçıları .............................................................................................. 287
2.5. Ebe, Sünnetçi, Sağlık Memuru, Arzuhalci, Rehber Gibi Mesleki Faaliyette Bulunanlar................................... 287
2.6. Tahkim İşleri Dolayısıyla Hakemlerin Aldıkları Ücretler .............................................................................. 287
2.7. Harita ve Plan Çıkarılması İşini Yüklenenlerin Aldıkları Ücretler ................................................................. 287
2.8. Eylemli ve Eylemsiz Rehberlerin Elde Ettikleri Gelirler ............................................................................... 287
2.8.1. Eylemli Rehberler ........................................................................................................................ 288
2.8.2. Eylemsiz Rehberler ...................................................................................................................... 288
2.9. Serbest Meslek Faaliyeti ve Erbabına İlişkin Özelgeler ................................................................................ 289
3. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİ ................................................................................................... 293
3.1. Serbest Meslek Kazançlarında İstisna ....................................................................................................... 293
3.1.1. Telif Hakkı ve İhtira Beratı Kazanç İstisnası .................................................................................... 293
3.1.1.1. İstisnanın Kapsamı .......................................................................................................... 294
3.1.1.2. İstisnadan Yararlanamayacak Olanlar ............................................................................... 295
3.1.1.3. İstisna Uygulaması İçin Başvurulacak Birim ....................................................................... 296
3.1.2. Sergi ve Panayır İstisnası .............................................................................................................. 296
3.1.3. Genç Girişimcilerde Kazanç İstisnası .............................................................................................. 296
3.1.4. İstisnalarla İlgili Özelgeler.............................................................................................................. 297
3.2. Serbest Meslek Kazancında Hasılat .......................................................................................................... 300
3.2.1. Hasılatın Tahsiline İlişkin Esaslar ................................................................................................... 300
3.2.2. Tahsil Sayılan Haller .................................................................................................................... 301
3.2.3. Asgari Ücret Tutarı Belirlenmiş Hasılat Tutarlarının Fiilen Tahsil Edilmemesi veya Düşük Tahsil
Edilmesi ...................................................................................................................................... 301
3.2.4. Tahsil Çeşitleri ............................................................................................................................ 302
3.2.4.1. Nakden Tahsilat .........................................